Kurs detektywistyczny: program, czas trwania i kto może prowadzić szkolenie do licencji

Potocznie mówi się o „kursie detektywistycznym”, a przepisy używają nazwy „szkolenie dla osób ubiegających się o wydanie licencji detektywa”. To jeden z warunków uzyskania licencji, ale nie jedyny. Ten tekst opisuje, co szkolenie musi zawierać, kto może je prowadzić i na co zwrócić uwagę przy wyborze organizatora.

Po co jest szkolenie

Osoba ubiegająca się o licencję musi m.in. legitymować się dokumentem potwierdzającym odbycie szkolenia z ochrony danych osobowych, ochrony informacji niejawnych, przepisów o prawach i obowiązkach detektywa oraz zasad wykonywania działalności gospodarczej w zakresie usług detektywistycznych (art. 29 ust. 1 pkt 10 ustawy o usługach detektywistycznych).

Do wniosku o licencję dołącza się zaświadczenie o odbyciu szkolenia albo decyzję o uznaniu kwalifikacji w zawodzie detektywa nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (art. 29 ust. 2). Szczegóły szkolenia określa rozporządzenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych (art. 29 ust. 5).

Pozostałe warunki (wiek, wykształcenie, niekaralność, opinia Policji, orzeczenie lekarskie i inne) opisuje tekst Jak zostać detektywem.

Program szkolenia

Rozporządzenie wymienia cztery bloki tematyczne (§ 2 i załącznik nr 1):

1. Ochrona danych osobowych: pojęcie danych osobowych, organy ochrony danych, zasady przetwarzania i prowadzenia zbiorów danych osobowych, odpowiedzialność karna z ustawy o ochronie danych osobowych.
2. Ochrona informacji niejawnych: pojęcie, zakres i klasyfikacja informacji niejawnych, zasady ich ochrony, dostęp do nich i przetwarzanie, odpowiedzialność karna.
3. Prawa i obowiązki detektywa: ustawowe uprawnienia, obowiązki oraz odpowiedzialność cywilna i karna detektywa.
4. Działalność gospodarcza w zakresie usług detektywistycznych: zasady prowadzenia działalności i obowiązki przedsiębiorcy, jego odpowiedzialność cywilna, organy kontroli, rejestr działalności regulowanej i uprawnienia organu, który go prowadzi, a także wykonywanie takiej działalności przez obywateli Unii Europejskiej i wybrane zagadnienia dotyczące tej działalności na terenie Unii Europejskiej.

Program jest więc w całości prawny i organizacyjny. Rozporządzenie nie przewiduje zajęć z technik obserwacji, fotografii czy pracy w terenie. Organizator może proponować dodatkowe zajęcia, ale do licencji potrzebne jest szkolenie obejmujące wymienione tematy.

Ile trwa

Szkolenie trwa łącznie co najmniej 50 godzin zajęć edukacyjnych (§ 4 ust. 1). Minimalny podział:

Przepisy określają minimum, a nie maksimum. Organizator może prowadzić dłuższe szkolenie.

Forma zajęć i zaliczenie

• Zajęcia. Szkolenie prowadzi się w formie stacjonarnej, także z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość (§ 4 ust. 2). Przy zajęciach zdalnych organizator zapewnia interaktywny kontakt z uczestnikami za pomocą środków komunikacji elektronicznej (§ 4 ust. 3). Z tego wynika, że same nagrania do samodzielnego odtwarzania, bez interaktywnego kontaktu z uczestnikami, nie spełniają wymogu.
• Zaliczenie. Szkolenie kończy się zaliczeniem sprawdzającym przyswojenie wszystkich czterech zagadnień (§ 4 ust. 4).
• Zaliczenie bez metod zdalnych. Gdy szkolenie prowadzono z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, zaliczenie nie może się odbywać z ich wykorzystaniem (§ 4 ust. 5). Zaliczenie odbywa się więc bez wykorzystania metod na odległość, czyli w praktyce stacjonarnie, nawet jeśli reszta kursu była online.

Ustawa nie przewiduje osobnego egzaminu państwowego na detektywa. Przepisy nie wskazują osobnego organu przeprowadzającego zaliczenie. Szkolenie kończy się zaliczeniem w ramach samego szkolenia (§ 4 ust. 4), które organizuje jednostka prowadząca kurs.

Kto może prowadzić szkolenie

Jednostki właściwe do prowadzenia szkolenia wylicza wyczerpująco § 5 rozporządzenia. Są to:

1. Placówki kształcenia ustawicznego, centra kształcenia zawodowego i branżowe centra umiejętności (art. 2 pkt 4 Prawa oświatowego). Placówkę niepubliczną można założyć dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji prowadzonej przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego (art. 168 ust. 1 Prawa oświatowego).
2. Podmioty prowadzące działalność oświatową na zasadach Prawa przedsiębiorców (art. 170 ust. 2 Prawa oświatowego), czyli firmy szkoleniowe, które nie są szkołą ani placówką. Taki podmiot musi poinformować uczestnika, że jego działalność nie stanowi prowadzenia szkoły ani placówki (art. 170 ust. 3).
3. Usługodawcy w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Wniosek praktyczny: szkolenie może prowadzić także zwykła firma szkoleniowa. Ustawa i rozporządzenie nie przewidują żadnej listy kursów zatwierdzonych przez ministra czy Policję. Czy dokument spełnia wymóg z art. 29 ust. 1 pkt 10, rozstrzyga komendant wojewódzki Policji w postępowaniu o wydanie licencji (art. 35 ust. 1 i art. 37 ust. 1 ustawy).

Co powinno być w zaświadczeniu

Wzór zaświadczenia określa załącznik nr 2 do rozporządzenia (§ 6). Zawiera on:

• oznaczenie jednostki prowadzącej szkolenie;
• imię lub imiona i nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz numer PESEL uczestnika (a gdy go nie ma, nazwę i numer dokumentu tożsamości);
• nazwę szkolenia i jego wymiar w godzinach;
• nazwę i adres jednostki prowadzącej szkolenie;
• miejscowość, datę oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska osoby reprezentującej organizatora (dane te mogą być naniesione pieczątką, nadrukiem lub naklejką);
• numer z ewidencji zaświadczeń prowadzonej przez organizatora.

Dokument, który nie zawiera tych elementów albo podaje mniej niż 50 godzin, może nie spełnić wymogu z art. 29 ust. 1 pkt 10 ustawy.

Jak sprawdzić kurs przed zapisem

1. Program. Poproś o program z podziałem godzin i porównaj go z czterema tematami i minimalnymi godzinami podanymi wyżej.
2. Zaliczenie. Zapytaj, gdzie i w jakiej formie odbywa się zaliczenie. Jeśli kurs jest prowadzony zdalnie, a organizator przewiduje także zdalne zaliczenie, to rozwiązanie jest sprzeczne z § 4 ust. 5 rozporządzenia.
3. Organizator. Ustal, do której grupy z § 5 należy. Przedsiębiorcę sprawdzisz w CEIDG albo KRS, a placówkę niepubliczną w ewidencji prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego (art. 168 ust. 1 Prawa oświatowego). Przy usługodawcy z § 5 pkt 3 poproś organizatora o wskazanie podstawy, na jakiej prowadzi szkolenie w Polsce.
4. Wzór zaświadczenia. Zapytaj, czy zaświadczenie jest wystawiane według wzoru z załącznika nr 2 do rozporządzenia.
5. Obietnice. Uważaj na hasła w rodzaju „gwarancja licencji”. Licencję wydaje w drodze decyzji administracyjnej komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania, a dla osoby bez miejsca zamieszkania w Polsce Komendant Stołeczny Policji (art. 35 ust. 1 ustawy), a szkolenie to tylko jeden z dziesięciu warunków z art. 29 ust. 1. Organizator kursu nie ma wpływu na pozostałe, na przykład na opinię komendanta powiatowego Policji czy orzeczenie lekarskie.

Ile kosztuje kurs

Przepisy nie regulują ceny szkolenia, ustala ją organizator. Do kosztu kursu dochodzą wydatki na badania lekarskie i psychologiczne oraz opłata za wydanie licencji. Jak liczy się tę opłatę, wyjaśnia tekst Jak zostać detektywem.