Sprawozdanie detektywa jako dowód w sądzie: co mówi prawo

Zlecenie detektywowi kończy się sprawozdaniem. Dla wielu osób ważniejsze jest jednak pytanie, co sąd z tym sprawozdaniem zrobi. Poniżej opisujemy, co o tym mówią przepisy, a czego nie rozstrzygają.

Co dostajesz od detektywa

Przedsiębiorca wykonujący działalność detektywistyczną ma obowiązek sporządzić końcowe pisemne sprawozdanie. Ustawa wymienia w nim w szczególności datę zawarcia umowy, opis przedmiotu umowy, zakres i przebieg czynności, opis stanu faktycznego oraz datę zakończenia czynności (art. 23b ust. 1). Sprawozdanie wraz z materiałami dokumentującymi opis stanu faktycznego przekazuje się zleceniodawcy (art. 23b ust. 2).

Ustawa mówi więc, co ma być w sprawozdaniu. Nie mówi, że sąd musi je przyjąć albo jak je oceni.

Jak sąd traktuje dowody w sprawie cywilnej

Poniższe zasady pochodzą z Kodeksu postępowania cywilnego i dotyczą każdego dowodu, nie tylko materiałów od detektywa.

• Dowodzi się faktów istotnych. Przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227).
• Ciężar wskazania dowodów. Strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (art. 232).
• Swobodna ocena. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału (art. 233 § 1). Sprawozdanie detektywa jest dokumentem prywatnym, a taki dokument stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła zawarte w nim oświadczenie (art. 245). O wiarygodności i mocy dowodowej jego treści sąd rozstrzyga swobodnie.
• Konkretny wniosek. We wniosku o przeprowadzenie dowodu trzeba oznaczyć dowód w sposób umożliwiający jego przeprowadzenie i wyszczególnić fakty, które mają nim zostać wykazane (art. 235[1]).
• Sąd może pominąć dowód. Między innymi taki, który ma wykazać fakt bezsporny lub nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest nieprzydatny do wykazania danego faktu (art. 235[2] § 1 pkt 2 i 3).
• Inne dokumenty, w tym zapis obrazu lub dźwięku. Dowody z innych dokumentów niż wymienione w art. 243[1] (czyli niż dokumenty zawierające tekst, umożliwiające ustalenie ich wystawców), w szczególności z dokumentów zawierających zapis obrazu, dźwięku albo obrazu i dźwięku, sąd przeprowadza, stosując odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz o dowodzie z dokumentów (art. 308).

Co z tego wynika w praktyce

• Zbieranie informacji ma sens, gdy dotyczą one faktu, który jest w Twojej sprawie istotny. Materiał o okolicznościach bez znaczenia dla rozstrzygnięcia może zostać pominięty.
• Samo sprawozdanie nie wystarczy, jeśli nie wiadomo, jakie konkretnie fakty ma wykazać. O tym decyduje wniosek dowodowy, który składa strona lub jej pełnomocnik.
• Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów swobodnie (art. 233 § 1 KPC), więc warto, by materiał był czytelnie opisany. Ustawa wymaga, by umowa z detektywem miała formę pisemną (art. 23 ust. 1 pkt 2), a sprawozdanie zawierało m.in. opis przedmiotu umowy oraz określenie zakresu i przebiegu przeprowadzonych czynności (art. 23b ust. 1 pkt 2 i 3). Jak sąd oceni taki materiał, rozstrzyga on sam.
• Detektyw jest obowiązany zachować w tajemnicy źródła informacji oraz okoliczności sprawy, a obowiązek trwa także po zakończeniu czynności (art. 12 ust. 1-2; dla przedsiębiorcy art. 23a). Zwolnienie z tajemnicy możliwe jest na zasadach określonych w Kodeksie postępowania karnego (art. 12 ust. 3). Zleceniodawca otrzymuje sprawozdanie wraz z materiałami (art. 23b ust. 2).

Zabezpieczenie dowodu

Przed wszczęciem postępowania na wniosek, a w toku postępowania również z urzędu, można zabezpieczyć dowód, gdy zachodzi obawa, że jego przeprowadzenie stanie się niewykonalne lub zbyt utrudnione, albo gdy z innych przyczyn zachodzi potrzeba stwierdzenia istniejącego stanu rzeczy (art. 310). Wniosek składa się w sądzie określonym w art. 311, a jego treść wskazuje art. 312: oznaczenie wnioskodawcy i przeciwnika (oraz innych osób zainteresowanych, jeżeli są znane), wskazanie faktów oraz dowodów i przyczyny uzasadniające potrzebę zabezpieczenia dowodu. To procedura sądowa, a nie czynność detektywa, więc warto omówić ją z pełnomocnikiem.

Powiązane tematy: detektyw przy rozwodzie, umowa z detektywem i granice prawa przy podsłuchu i GPS.