Podsłuch, lokalizator, monitoring: granice prawa przy zleceniu detektywistycznym

Ogłoszenia obiecują czasem „lokalizator w samochodzie”, „podsłuch rozmów” albo „dostęp do telefonu”. Zanim zlecisz coś takiego, sprawdź, co o granicach mówi prawo. Poniżej przepisy, o których trzeba wiedzieć, w brzmieniu z oficjalnych tekstów jednolitych.

Ustawa o usługach detektywistycznych

• Zakaz środków zastrzeżonych dla organów. Detektyw nie może stosować środków technicznych oraz metod i czynności operacyjno-rozpoznawczych zastrzeżonych dla upoważnionych organów na mocy odrębnych przepisów (art. 7).
• Obowiązek odmowy. Ma odmówić wykonania czynności niezgodnej z prawem lub nieetycznej (art. 11 pkt 1) i dbać, aby nie naruszyć wolności i praw człowieka i obywatela (art. 6).
• Odpowiedzialność karna. Za wykonywanie podczas świadczenia usług detektywistycznych czynności ustawowo zastrzeżonych dla organów i instytucji państwowych grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 3 (art. 45).

Kodeks karny

• Art. 267 § 3. Karze podlega ten, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem. Kara to grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do lat 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego (art. 267 § 5).
• Art. 267 § 1 i 2. Dotyczą uzyskania bez uprawnienia dostępu do informacji dla siebie nieprzeznaczonej przez otwarcie zamkniętego pisma, podłączenie się do sieci telekomunikacyjnej albo przełamanie zabezpieczenia, a także dostępu do systemu informatycznego.
• Art. 267 § 4. Taką samą karę przewidziano za ujawnienie innej osobie informacji uzyskanej w ten sposób.
• Art. 190a § 1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby dla niej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Przepisy nie wymieniają lokalizatora GPS z nazwy. Czy konkretna sytuacja mieści się w tych przepisach, ocenia sąd. To powód, by przed zleceniem porozmawiać z adwokatem.

Kodeks cywilny: dobra osobiste

Dobra osobiste człowieka, w tym wolność, wizerunek, tajemnica korespondencji i nietykalność mieszkania, pozostają pod ochroną prawa cywilnego (art. 23). Osoba, której dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne, a po naruszeniu także usunięcia jego skutków i zadośćuczynienia pieniężnego (art. 24 § 1).

Co z tego wynika dla Ciebie

1. Oferta czynności zastrzeżonych dla organów to sygnał ostrzegawczy. Zobacz „Jak rozpoznać nieuczciwe biuro detektywistyczne”.
2. Odpowiedzialność nie ogranicza się do firmy detektywistycznej. Art. 267 § 3 Kodeksu karnego dotyczy każdego, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem. Za podżeganie odpowiada, kto chcąc, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, nakłania ją do tego, a za pomocnictwo, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, ułatwia jego popełnienie. Sąd wymierza karę za podżeganie i pomocnictwo w granicach zagrożenia przewidzianego za sprawstwo (art. 18 § 2 i 3, art. 19 § 1). Odpowiedzialność może więc dotyczyć także zleceniodawcy.
3. Ujawnienie innej osobie informacji uzyskanych w taki sposób jest zagrożone taką samą karą jak ich zdobycie (art. 267 § 4 Kodeksu karnego). Ustawa o usługach detektywistycznych nie rozstrzyga, czy zebrane materiały zostaną uznane za dowód w sądzie. To ocenia sąd w konkretnej sprawie, dlatego omów to z adwokatem lub radcą prawnym, zanim zlecisz zbieranie informacji.
4. Zakres zlecenia ustal na piśmie. Detektyw działa na podstawie umowy ze zleceniodawcą (art. 2 ust. 1), a umowy mają formę pisemną (art. 23 ust. 1 pkt 2). Zobacz listę kontrolną umowy.

Jeśli to Ty podejrzewasz, że ktoś zlecił zbieranie informacji o Tobie, przeczytaj Czy detektyw może mnie śledzić?, gdzie opisujemy Twoje prawa i miejsca, w których możesz zgłosić naruszenie.